Zo zie je of je kat pijn heeft

In het wild wordt een kat die zwak oogt een makkelijke prooi, dus katten hebben geleerd hun pijn voor zich te houden. Dat instinct zit nog steeds in de kat op jouw bank. Tegen de tijd dat een kat duidelijk mank loopt of klaagt, heeft hij misschien al een tijdje last.

De kunst is om kleine veranderingen ten opzichte van het normale gedrag van je kat op te merken. Jij kent zijn gewoontes beter dan wie dan ook, en dat is precies wat je dierenarts nodig heeft.

Stap 1: let op de dagelijkse gewoontes

Pijn laat zich meestal eerst zien als een verandering in de routine. Check deze vier gebieden:

• Eten en drinken. Langzamer eten, eten laten vallen, aan één kant kauwen, liever zacht voer dan brokjes, of opvallend meer of minder drinken.
• Activiteit. Minder spelen, vaker verstoppen, slapen op nieuwe of ongebruikelijke plekken, of favoriete hoge plekjes links laten liggen.
• Kattenbak. Persen, miauwen of klagen, naast de bak plassen of poepen, de rand missen, of veranderingen in de grootte of het aantal klonten.
• Vachtverzorging. Overmatig likken op één plek (soms met kale plekken op buik of poten als gevolg), of juist te weinig verzorgen, waardoor de vacht vettig, klitterig of slordig wordt, vooral op de rug.

Elke plotselinge verandering op een van deze punten is het waard om beter te bekijken.

Stap 2: lees houding en beweging

• Ineengedoken. Strak in ‘broodhouding’ zitten met de poten onder het lijf, de rug gebold en de kop laag, vaak met het gezicht naar een muur.
• Stijfheid. Voorzichtig en stijf lopen, een laaghangende staart, of aarzelen voordat hij ergens op of af springt.
• Onrust. Steeds opstaan en weer gaan liggen, zonder tot rust te komen.
• Afweren. Zich aanspannen, terugschrikken, grommen of weglopen als je een bepaalde plek aanraakt, zoals de rug, heupen of buik.

Stap 3: kijk naar het gezicht

Onderzoekers ontwikkelden de Feline Grimace Scale om dierenartsen te helpen pijn af te lezen aan de gezichtsuitdrukking van een kat. Je kunt dezelfde vijf kenmerken thuis als leidraad gebruiken:

Hoe meer van deze kenmerken je tegelijk ziet en hoe langer ze aanhouden, hoe waarschijnlijker het is dat je kat zich niet lekker voelt. Een kat die gewoon slaperig is, kan ook met de ogen knijpen, dus bekijk je kat als hij wakker is en niet wordt vastgehouden. Maak een paar foto’s om aan je dierenarts te laten zien.

Stap 4: luister

Sommige katten worden ongewoon luidruchtig en gaan grommen, blazen of jammeren, vooral ’s nachts of als ze springen, de kattenbak gebruiken of worden opgetild. Andere worden juist stil. Een kat die normaal veel ‘praat’ en daar ineens mee stopt, laat ook een verandering zien die het noteren waard is.

Stap 5: houd een kort pijndagboek bij

Schrijf twee of drie dagen lang ’s ochtends en ’s avonds kort op: eetlust, wat er in de kattenbak ligt, springen, vachtverzorging, stemming en alles wat het ongemak lijkt uit te lokken. Video’s van je kat terwijl hij loopt, springt en opstaat zijn extra handig, want veel katten gedragen zich in de dierenartsenpraktijk heel normaal.

Veelvoorkomende oorzaken van pijn bij katten

Gebitsproblemen

Komt heel veel voor en wordt makkelijk gemist, omdat katten gewoon blijven eten. Aanwijzingen zijn een slechte adem, kwijlen, eten laten vallen, aan één kant kauwen en met een poot aan de bek zitten.

Artrose

Komt bij oudere katten enorm veel voor en wordt vaak niet herkend. Aanwijzingen zijn niet meer op meubels springen, een opstapje gebruiken in plaats van te springen, een klitterige vacht op de onderrug, de rand van de kattenbak missen en stijfheid na het rusten.

Plasproblemen

Persen, vaak naar de bak gaan, kleine klontjes en klagen in de kattenbak. Bij katers kan persen met weinig of geen urine wijzen op een blokkade, en dat is een noodgeval.

Blessures

Mank lopen na een sprong of val, terugschrikken bij aanraking, zwelling of vaker verstoppen dan normaal.

Na een operatie

Onrust, likken aan de wond, slechte eetlust of niet willen bewegen. Volg de instructies die je bij het ophalen meekreeg en bel de kliniek als de pijn niet onder controle lijkt.

Maak het je kat comfortabel terwijl je een afspraak regelt

• Breng alles naar zijn niveau. Zet een opstapje of krukje bij favoriete plekjes en het bed, en bied een kattenbak met een lage rand aan.
• Geef zacht voer, een beetje opgewarmd, als kauwen moeite lijkt te kosten.
• Maak een rustig plekje dat warm en tochtvrij is, uit de buurt van andere huisdieren en de drukte in huis.
• Ga voorzichtig met hem om en dwing geen onderzoek af. Verzet zegt op zich al veel.
• Geef nooit medicijnen voor mensen. Paracetamol is zeer giftig voor katten, en ook ibuprofen en aspirine kunnen gevaarlijk zijn. Gebruik alleen pijnstilling die je dierenarts voorschrijft.

Pijn bij katten is heel goed te behandelen. Dierenartsen hebben pijnstillers die veilig zijn voor katten en kunnen die combineren met gebitsbehandeling, gewichtsbeheersing, voeding die de gewrichten ontziet en aanpassingen in huis.

Wanneer bel je de dierenarts

Maak een afspraak bij elke aanhoudende verandering in eten, activiteit, vachtverzorging of kattenbakgedrag, of als je kat zich ongemakkelijk lijkt te voelen bij aanraking.

Zoek direct spoedhulp als je kat:

• Moeite heeft met ademen, met open bek ademt, of bleek of blauwig tandvlees heeft
• Plotseling zijn achterpoten niet meer kan gebruiken of het uitschreeuwt van de pijn; dat kan wijzen op een bloedstolsel
• Perst in de kattenbak en weinig of geen urine plast
• Herhaaldelijk braakt, in elkaar zakt, of een val of ander ongeluk heeft gehad
• Stopt met eten en drinken